"Niet AI pakt je baan af, maar een collega met AI." Welke collega eigenlijk?

"Als programmeur verlies je je werk niet aan AI, maar aan een programmeur die WEL AI gebruikt." Ik hoorde de zin laatst weer, en hij gaat al een tijdje rond. Meestal wordt hij toegeschreven aan de econoom Richard Baldwin, die iets vergelijkbaars zei op de Growth Summit van het World Economic Forum in 2023, al weet Baldwin naar eigen zeggen zelf niet zeker of hij hem bedacht heeft (Business Insider via Yahoo).

Ik ben het ermee eens, en dat zeg ik niet vaak over een zin die zo goed op een tegeltje past. Maar hij laat iets open. Iedereen heeft inmiddels een abonnement (wat zo'n abonnement de leverancier eigenlijk kost, zocht ik eerder uit), en als gebruiken genoeg was, had iedereen al gewonnen. Welke programmeur bedoelen we dan?

Ik bouw zelf nog elke week software, en met AI gaat dat naar mijn eigen schatting zo'n 25 keer harder dan een paar jaar geleden. Gemeten heb ik dat niet, het is een gevoel, en verderop staat waarom gevoel hier een slechte meetlat is. Maar zelfs als het de helft is, verschuift er iets. Wat het model in tien minuten schrijft, moet iemand begrijpen voordat het naar productie gaat, en die iemand is nu de bottleneck.

Die review doe ik ook met hulp van AI, maar met een ander model van een ándere leverancier: Claude van Anthropic schrijft, een model van OpenAI leest mee. Met merkentrouw heeft dat niets te maken. Een model dat zijn eigen werk nakijkt, maakt dezelfde denkfout twee keer, zoals je je eigen tikfouten pas ziet als een collega je mail leest. Het tweede model vindt dingen die het eerste mist, en soms ook dingen die er niet zijn. (Zijstapje: dat laatste is stiekem het nuttigst, want dan moet ik uitleggen waarom de code wél klopt, en daar leer ik hem van kennen.) De beslissing blijft bij mij.

Hoe misleidend dat gevoel van snelheid kan zijn, liet METR in 2025 zien. Zestien ervaren open-sourceontwikkelaars deden 246 echte taken in codebases die ze goed kenden, willekeurig de ene keer met AI en de andere keer zonder. Met AI deden ze er 19% langer over. Vooraf dachten ze 24% sneller te worden, en achteraf dachten ze nog steeds dat ze 20% hadden gewonnen. Het onderzoek is smal en de modellen van begin 2025 zijn niet die van nu, dus ik maak er geen wet van. Het gat tussen voelen en meten neem ik wel serieus, ook bij mijn eigen 25 keer.

Neem twee programmeurs met hetzelfde abonnement. Bas levert op vrijdag drieduizend regels op en weet van de helft niet waarom ze er staan. Fatima levert er vierhonderd op, heeft het andere model eroverheen laten gaan, twee van de vijf opmerkingen weggegooid omdat ze niet klopten, en kan maandag aan de klant uitleggen wat er veranderd is. Fatima is de collega uit de uitspraak. Wat haar onderscheidt is oordeel: zien wanneer iets er goed uitziet en het toch niet is. Dat schreef ik eerder al in Code wordt goedkoop. Engineering niet., en met elke versnelling van het schrijven telt het zwaarder.

De sterkste tegenwerping gaat niet over senioren. Brynjolfsson, Chandar en Chen van Stanford keken in 2025 naar loondata van miljoenen Amerikaanse werknemers. In de beroepen die het meest aan AI blootstaan, softwareontwikkeling erbij, daalde het werk voor 22- tot 25-jarigen relatief met 13%, terwijl het voor ervaren mensen in dezelfde beroepen gelijk bleef of groeide. De onderzoekers noemen dat consistent met het idee dat AI instapwerk wegneemt, en bewezen is het niet. Maar als het klopt, gebeurt met de junior precies wat de uitspraak zegt: het werk gaat naar een senior die het er met AI bij doet, terwijl het vroeger naar de nieuwkomer ging.

Dit heb ik eerder meegemaakt. Rond 2004 ging standaard programmeerwerk in bakken naar India, en de stemming was dat er voor beginners weinig zou overblijven. Een taskforce van de ACM, de Amerikaanse beroepsvereniging van informatici, zocht in 2006 uit wat ervan klopte (samenvatting van het rapport). Het standaardwerk ging inderdaad als eerste weg. Het banenverlies door offshoring was zo'n 2 tot 3% van de IT-beroepsbevolking per jaar, klein naast het gewone komen en gaan, en in de VS waren er meer IT-banen dan op de top van de dotcom-hype. De junioren van toen doen nu de review. Ik verwacht dat het ook nu bijtrekt, want senioren groeien nergens anders uit dan uit junioren. Zeker weet ik het niet, en één verschil met toen zit me dwars: het werk ging naar beginners in Bangalore die het vak ook moesten leren, en nu gaat het naar een model, waar niemand iets van leert.

Mijn voorspelling: over twee jaar zegt niemand meer "ik gebruik AI", net zoals niemand zegt dat hij een editor met kleurtjes gebruikt. Dan valt de helft van de uitspraak weg en blijft over wie de uitkomst kan beoordelen. Een bedrijf dat nu geen junioren aanneemt omdat de senior met AI het werk erbij doet, komt daar over vijf jaar achter, als die senior vertrekt en niemand de review kan overnemen. Ik zou ze juist aannemen en ze vanaf de eerste week laten reviewen, met een tweede model naast zich en een senior die meekijkt.

Zoek je iemand die zo meedraait, met AI en met een serieuze review, dan is dat bij ons projectversterking. Wil je zelf het schrijven met het ene model en het nakijken met het andere opzetten, dan helpen we daarmee in onze AI-consultancy. Ik ga intussen proberen die 25 keer echt te meten. Valt het tegen, dan schrijf ik dat ook op.